Ngày 11/9/2026, Chính phủ đã chính thức ban hành Nghị định số 351/2026/NĐ-CP quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Công Thương, tạo hành lang pháp lý vững chắc nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực công nghiệp và thương mại trong giai đoạn phát triển mới.
Khẳng định vị trí và chức năng trọng yếu
Theo Nghị định số 351/2026/NĐ-CP, Bộ Công Thương là cơ quan của Chính phủ, thực hiện chức năng quản lý nhà nước về công nghiệp và thương mại. Phạm vi quản lý của Bộ bao gồm nhiều ngành, lĩnh vực kinh tế chiến lược cốt lõi của quốc gia, cụ thể:
Lĩnh vực năng lượng và khoáng sản: Điện, than, địa chất, khoáng sản, dầu khí, năng lượng mới, năng lượng tái tạo, sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.
Lĩnh vực công nghiệp: Hóa chất, vật liệu nổ công nghiệp, công nghiệp cơ khí, luyện kim, tiêu dùng, thực phẩm, hỗ trợ, môi trường và công nghiệp công nghệ cao (trừ công nghiệp công nghệ thông tin và công nghiệp công nghệ số); cùng với công tác khuyến công, phát triển khu, cụm công nghiệp và tiểu thủ công nghiệp.
Lĩnh vực thương mại và thị trường: Thương mại trong nước và ngoài nước, xuất nhập khẩu, thương mại biên giới, dịch vụ logistics, quản lý thị trường, xúc tiến thương mại, thương mại điện tử, dịch vụ thương mại.
Hội nhập và pháp chế kinh tế: Hội nhập kinh tế quốc tế, cạnh tranh, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, phòng vệ thương mại, cùng các dịch vụ công trong các ngành, lĩnh vực thuộc thẩm quyền quản lý.
Các nhiệm vụ và quyền hạn trọng tâm
Nghị định quy định chi tiết 42 nhóm nhiệm vụ và quyền hạn lớn của Bộ Công Thương, trong đó nhấn mạnh các nhóm nhiệm vụ trọng điểm thích ứng với xu thế chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hội nhập quốc tế sâu rộng:
Xây dựng chiến lược và pháp luật: Trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ các dự án luật, nghị quyết, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển dài hạn, trung hạn và hàng năm thuộc các ngành, lĩnh vực quản lý.
Quản lý năng lượng và điều tiết điện lực: Thực hiện quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng dự án điện, phát triển năng lượng tái tạo; vận hành thị trường điện cạnh tranh các cấp độ, bảo đảm cân bằng cung cầu điện năng và thực hiện cơ chế giá điện theo quy định pháp luật.
Phát triển công nghiệp nặng, công nghiệp nhẹ và khoáng sản: Thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp nền tảng, công nghiệp hỗ trợ, quản lý hoạt động thăm dò, khai thác, chế biến khoáng sản, địa chất và bảo đảm an toàn công nghiệp, an toàn hóa chất, vật liệu nổ công nghiệp.
Phát triển thị trường trong nước và quản lý thị trường: Chủ trì điều tiết lưu thông hàng hóa thiết yếu, bình ổn thị trường; đẩy mạnh công tác phòng, chống buôn lậu, hàng giả, gian lận thương mại; tăng cường năng lực kiểm tra, giám sát dựa trên nền tảng dữ liệu điện tử của lực lượng Quản lý thị trường.
Xúc tiến thương mại, thương mại điện tử và dịch vụ logistics: Thúc đẩy ứng dụng thương mại điện tử, phát triển thương mại điện tử xuyên biên giới; thực hiện các chương trình xúc tiến thương mại cấp quốc gia; xây dựng và triển khai chính sách phát triển dịch vụ logistics nhằm tối ưu hóa chuỗi cung ứng.
Hội nhập kinh tế quốc tế và phòng vệ thương mại: Tổ chức thực hiện hiệu quả các cam kết hội nhập kinh tế quốc tế, các hiệp định thương mại tự do (FTA); thực hiện quản lý nhà nước về phòng vệ thương mại nhằm bảo vệ lợi ích hợp pháp của sản xuất trong nước; chủ động phòng ngừa và giải quyết tranh chấp đầu tư quốc tế.
Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi xanh: Đẩy mạnh chuyển đổi số ngành Công Thương, phát triển hạ tầng số, dữ liệu số chuyên ngành; đồng thời tổ chức thực hiện các nhiệm vụ về chuyển đổi xanh, phát triển bền vững, sản xuất - tiêu dùng bền vững và ứng phó với biến đổi khí hậu trong ngành Công Thương.
Bộ Công Thương có 21 đơn vị trực thuộc
Về cơ cấu tổ chức, Bộ Công Thương có 21 đơn vị trực thuộc bao gồm: Vụ Kế hoạch - Tài chính; Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên; Vụ Tổ chức cán bộ; Vụ Pháp chế; Văn phòng bộ; Cục Năng lượng - Dầu khí; Cục Điện lực; Cục Công nghiệp; Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp; Cục Hóa chất; Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước; Cục Thương mại điện tử; Ủy ban Cạnh tranh quốc gia; Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số; Cục Xuất nhập khẩu; Cục Phòng vệ thương mại; Cục Xúc tiến thương mại; Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam; Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương; Báo Công Thương; Tạp chí Công Thương.
Trong đó, 18 đơn vị đầu tiên là các đơn vị giúp Bộ trưởng thực hiện chức năng quản lý nhà nước, 3 đơn vị còn lại (Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương; Báo Công Thương; Tạp chí Công Thương) là các đơn vị sự nghiệp công lập phục vụ chức năng quản lý nhà nước của bộ.
Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên được tổ chức 06 phòng.
Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức theo quy định của pháp luật cạnh tranh.
Nghị định số 351/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 15/9/2026; thay thế Nghị định số 40/2025/NĐ-CP ngày 26/2/2025 của Chính phủ nhằm đáp ứng yêu cầu kiện toàn tổ chức bộ máy, tinh gọn, hiệu lực và hiệu quả, tạo động lực mới để ngành Công Thương hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong giai đoạn mới./.
Đỗ Thị Bích Thủy – Nguyễn Ngọc Quang
Phòng Thông tin và Truyền thông - VIOIT