Thực hiện Quyết định số 2139/QĐ-CLCS ngày 31/12/2025 của Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương, ngày 05/1/2025, Viện đã cử TS. Hoàng Trường làm việc với Sở Công Thương Đà Nẵng báo cáo đề án: “Hiện trạng phát triển giai đoạn 2011-2025 và định hướng, giải pháp phát triển logistics, kết cấu hạ tầng thương mại (bao gồm khu chức năng thương mại dịch vụ thuộc Khu TMTD) thành phố Đà Nẵng thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050”.
TS. Hoàng Trường trình bày báo cáo tóm tắt đề án
Tại buổi làm việc, thay mặt nhóm thực hiện, TS. Hoàng Trường đã trình bày báo cáo tóm tắt các nội dung chính của đề án bao gồm:
- Đánh giá thực trạng hạ tầng logistics - giao thông bao gồm (cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng, cảng hàng không Chu Lai, hệ thống đường thủy nội địa, đường sắt, đường bộ).
- Đánh giá nhu cầu logistics tại các khu công nghiệp trọng điểm; vai trò của các doanh nghiệp trụ cột và mức độ liên kết giữa sản xuất - logistics - xuất khẩu.
- Đánh giá chung thực trạng phát triển kết cấu hạ tầng thương mại, logistics thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2011-2025.
+ Một số kết quả đạt được: Tăng trưởng ổn định của thị trường bán lẻ và phát triển hệ thống phân phối; Lĩnh vực logistics có bước phát triển gắn với hội nhập kinh tế quốc tế và xuất nhập khẩu; Vai trò trung tâm kết nối vùng và thể chế thương mại từng bước được củng cố
Mặc dù đạt được nhiều kết quả tích cực, hoạt động thương mại và logistics của thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2011-2025 vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế và điểm nghẽn mang tính hệ thống, ảnh hưởng đến hiệu quả phát triển cũng như khả năng cạnh tranh trong vùng và quốc tế.
+ Các tồn tại chủ yếu: Hạn chế trong hạ tầng logistics và kết nối vận tải; Bất cập trong phát triển hạ tầng thương mại và năng lực thị trường; Phát triển chưa tương xứng của kinh tế ban đêm và mô hình thương mại - dịch vụ mới; Năng lực doanh nghiệp và chuyển đổi số trong thương mại, logistics; Hạn chế trong hoạt động xuất nhập khẩu và giá trị gia tăng và nguồn nhân lực và năng lực quản lý nhà nước
Những tồn tại và điểm nghẽn trong phát triển kết cấu hạ tầng thương mại, logistics của thành phố Đà Nẵng giai đoạn 2011-2025 xuất phát từ một số nguyên nhân chủ yếu sau:
- Cơ chế, chính sách, pháp luật trong lĩnh vực thương mại mặc dù đã được quan tâm, hoàn chỉnh nhưng vẫn còn một số bất cập;
- Đầu tư hạ tầng thương mại trong thời gian qua chưa tạo được các công trình mang tính đột phá, quy mô lớn, có vai trò dẫn dắt và lan tỏa đối với sản xuất, lưu thông và tiêu dùng của vùng.
- Hạ tầng logistics của thành phố, dù được quan tâm đầu tư, song tiến độ triển khai các dự án then chốt còn chậm, chưa hình thành đầy đủ các đầu mối logistics quy mô lớn và hệ thống trung tâm trung chuyển hiện đại. Điều này làm cho vai trò trung tâm logistics của Đà Nẵng đối với khu vực miền Trung - Tây Nguyên chưa được phát huy rõ nét.
- Các chợ đầu mối trên địa bàn thành phố Đà Nẵng vẫn áp dụng các mô hình quản lý chợ theo kiểu “chợ truyền thống”, chưa đóng vai trò điều phối cho khu vực; hệ thống bán lẻ mới chỉ tập trung phục vụ nhu cầu của người dân địa phương, chưa khai thác hết tiềm năng của thị trường vùng và thị trường khách du lịch, chưa phát huy vai trò trung tâm phân phối của đô thị trung tâm vùng Kinh tế trọng điểm miền Trung.
- Sự phối hợp giữa các ngành và địa phương trong triển khai thương mại điện tử (TMĐT) còn thiếu chặt chẽ; cơ chế phối hợp thực hiện và giám sát hoạt động TMĐT trên địa bàn thành phố Đà Nẵng còn bất cập, chưa đồng bộ; đội ngũ cán bộ chuyên trách về TMĐT ở các cơ quan quản lý nhà nước còn mỏng, kiêm nhiệm, chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ.
- Công tác đào tạo, phát triển nguồn nhân lực ngành thương mại chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển ngành thương mại thành phố Đà Nẵng và khu vực miền Trung - Tây Nguyên. Nguồn nhân lực ngành thương mại thành phố Đà Nẵng còn thiếu về số lượng, hạn chế về chất lượng.
- Phần lớn hệ thống kho bãi của các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ logistics trên địa bàn thành phố Đà Nẵng có quy mô nhỏ; các dịch vụ logistics chưa phát triển tương xứng với tiềm năng, hoạt động còn nhỏ lẻ, manh mún; hệ thống kho bãi và dịch vụ logistics của thành phố Đà Nẵng vẫn còn thiếu, chỉ đáp ứng được một phần nhu cầu sản xuất và dự trữ của địa phương và vùng lân cận, chưa đáp ứng được nhu cầu vận tải hàng hóa quốc tế ngày một gia tăng qua khu vực Đà Nẵng.
Trong thời gian tới, Đà Nẵng được định hướng xây dựng Khu thương mại tự do (Free Trade Zone - FTZ) quốc gia đầu tiên, tạo một cực tăng trưởng đột phá về thương mại, đầu tư. Chính phủ đã phê duyệt thí điểm FTZ Đà Nẵng với quy mô hơn 2.300 ha gắn với cảng Liên Chiểu và sân bay Đà Nẵng. Giai đoạn 2025-2029, thành phố dự kiến huy động khoảng 35.800 tỷ đồng để đầu tư phát triển hạ tầng đồng bộ cho FTZ. FTZ Đà Nẵng kỳ vọng trở thành động lực kinh tế mới: đóng góp 8-9% GRDP vào năm 2030 và khoảng 25% GRDP vào năm 2050; tạo ra khoảng 41.000 việc làm vào 2030. Việc hình thành FTZ Đà Nẵng sẽ thúc đẩy thương mại và nhiều ngành sản xuất và dịch vụ phát triển, đóng vai trò quan trọng đối với phát triển của Đà Nẵng trong tương lai.
Báo cáo tóm tắt đề án cũng đề cập đến các nhóm giải pháp phát triển logistics, kết cấu hạ tầng thương mại về cơ chế, chính sách và điều phối tích hợp, tổ chức không gian phát triển thương mại, thu hút đầu tư và phát triển hạ tầng thương mại, phát triển thị trường, nguồn nhân lực, phát triển hệ thống chợ đêm, phố chuyên doanh và giải pháp hợp tác vùng, phát triển thương mại biên giới giữa Đà Nẵng và các tỉnh của Lào.
Thông qua trao đổi và thảo luận với Sở Công Thương, Sở đề nghị Viện bổ sung vào quy hoạch TP Đà Nẵng các vị trí mới dành cho trung tâm logistics, cảng cạn (ICD) và hệ thống kho bãi. Phân tích sâu thêm luồng hàng xuất nhập khẩu chủ lực, chi phí logistics, thời gian thông quan và tiềm năng phát triển logistics phục vụ thương mại điện tử xuyên biên giới…
Những ý kiến góp ý, bổ sung tại buổi làm việc đều là cơ sở khoa học để Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương hoàn thiện báo cáo, từ đó bổ sung đề xuất các giải pháp đột phá nhằm thúc đẩy phát triển logistics, kết cấu hạ tầng thương mại thành phố Đà Nẵng thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050
Lê Thị Thanh Hải
Phòng Tham vấn hội nhập - VIOIT