Chiều ngày 04/03/2026, tại Hội trường tầng 1 Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương số 17 Yết Kiêu, Hà Nội đã diễn ra Hội thảo với chủ đề “Tình hình kinh tế - xã hội thế giới và trong nước tác động đến phát triển công nghiệp, năng lượng và thương mại Việt Nam”
Hội thảo do TS. Nguyễn Văn Hội, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương chủ trì và điều hành. Tham dự hội thảo có các chuyên gia, nhà khoa học, lãnh đạo các phòng, ban thuộc Viện; đại diện các đơn vị thuộc Bộ Công Thương; Báo Công Thương cùng các đại biểu quan tâm tới dự.
Tại hội thảo, đại diện phòng Dự báo thị trường đã trình bày Báo cáo tổng hợp về tình hình kinh tế - xã hội thế giới và trong nước hai tháng đầu năm 2026, cập nhật những diễn biến mới nhất; đồng thời dự báo tác động của các xu hướng kinh tế - xã hội này đến phát triển công nghiệp, năng lượng và thương mại Việt Nam trong thời gian tới. Trên cơ sở đó, báo cáo đề xuất một số giải pháp ứng phó và kiến nghị chính sách đối với các bộ, ngành liên quan.
Theo báo cáo, tháng 2 năm 2026, bức tranh kinh tế thế giới tiếp tục đan xen giữa tín hiệu phục hồi và rủi ro bất định. Các tổ chức quốc tế dự báo tăng trưởng toàn cầu duy trì ở mức trung bình, song căng thẳng địa chính trị và biến động chính sách thương mại đang tạo áp lực lớn lên thị trường năng lượng và chuỗi cung ứng toàn cầu.
Theo Liên hợp quốc, tăng trưởng kinh tế thế giới năm 2026 dự kiến đạt khoảng 2,7%, trong khi Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đưa ra mức 3,3% nhờ động lực từ đầu tư AI và điều chỉnh thuế quan của Mỹ. Tuy nhiên, rủi ro nợ công cao, xung đột địa chính trị và xu hướng bảo hộ thương mại tiếp tục phủ bóng lên triển vọng trung hạn.
Đáng chú ý, căng thẳng Mỹ - Israel và Iran leo thang cuối tháng 2 đã đẩy giá dầu Brent lên trên 70 USD/thùng, có thời điểm tiệm cận 72 USD/thùng - mức cao nhất trong khoảng 6 tháng. Nguy cơ gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz - nơi chiếm khoảng 20% lưu lượng dầu khí toàn cầu - làm gia tăng “phí bảo hiểm rủi ro” trên thị trường năng lượng, kéo theo chi phí vận tải và bảo hiểm hàng hải tăng mạnh.
Song song đó, Mỹ điều chỉnh chính sách thuế nhập khẩu theo hướng áp mức thuế toàn cầu 10% (xem xét nâng lên 15%), thay thế cơ chế thuế đối ứng trước đây. Động thái này vừa giúp giảm áp lực chi phí cho một số đối tác trong ngắn hạn, nhưng cũng làm thu hẹp lợi thế cạnh tranh tương đối giữa các quốc gia xuất khẩu vào Mỹ, trong đó có Việt Nam.
Ở chiều năng lượng, OPEC+ tiếp tục trì hoãn tăng sản lượng, EU chính thức triển khai lộ trình REPowerEU nhằm loại bỏ khí đốt Nga, trong khi Mỹ siết trừng phạt thương mại dầu mỏ Iran. Dù Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) dự báo dư cung dầu trong năm 2026, giá năng lượng vẫn neo cao do yếu tố rủi ro địa chính trị chi phối.
Trong nước, kinh tế - xã hội tháng 01 năm 2026 ghi nhận nhiều điểm sáng. Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tăng 21,5% so với cùng kỳ; tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 9,3%; tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 88,16 tỷ USD - mức cao nhất của tháng 1 giai đoạn 2011- 2026. Tuy nhiên, cán cân thương mại chuyển sang nhập siêu 1,78 tỷ USD, phản ánh nhu cầu nhập khẩu nguyên vật liệu và năng lượng tăng mạnh.
Vốn FDI đăng ký mới đạt 1,49 tỷ USD, tăng 15,7%; vốn thực hiện đạt 1,68 tỷ USD - mức cao nhất trong tháng 1 giai đoạn 2022-2026. Lạm phát được kiểm soát khi CPI tháng 01 tăng nhẹ 0,05% so với tháng trước, song giá vàng trong nước tăng mạnh theo đà thế giới.
Bước sang tháng 2, hoạt động sản xuất phục hồi rõ nét sau Tết, đặc biệt tại các khu công nghiệp. Ngành dệt may đã có đơn hàng đến hết quý I nhưng vẫn thận trọng với triển vọng quý II do áp lực thuế quan và cạnh tranh từ khu vực Nam Á. Giải ngân đầu tư công được đẩy mạnh; một số địa phương phía Bắc và miền Trung phê duyệt mở rộng khu công nghiệp để đón dòng vốn FDI mới.
Lĩnh vực năng lượng ghi nhận biến động đáng chú ý khi nhập khẩu LNG tăng trên 120% so với cùng kỳ, phản ánh nhu cầu sản xuất phục hồi và tác động từ giá thế giới. Quy hoạch Điện VIII điều chỉnh bước vào giai đoạn triển khai quyết định, với trọng tâm phát triển điện khí LNG, nâng cấp hạ tầng truyền tải và bảo đảm cung ứng điện mùa cao điểm.
Trước bối cảnh quốc tế nhiều rủi ro, báo cáo đề xuất tăng cường cơ chế cảnh báo sớm về thuế quan và phòng vệ thương mại; đa dạng hóa thị trường xuất khẩu; đẩy mạnh phát triển công nghiệp hỗ trợ; chủ động xây dựng kịch bản phòng hộ giá năng lượng; nâng cấp hạ tầng lưu trữ LNG và lưới truyền tải điện. Doanh nghiệp được khuyến nghị tập trung giữ đơn hàng, tối ưu chi phí, nâng tỷ lệ nội địa hóa và chủ động quản trị rủi ro năng lượng.
Nhìn chung, kinh tế Việt Nam đang duy trì đà phục hồi tích cực, song chịu tác động ngày càng rõ từ biến động địa chính trị và thị trường năng lượng toàn cầu. Khả năng thích ứng chính sách và năng lực chống chịu của doanh nghiệp sẽ là yếu tố quyết định để duy trì ổn định tăng trưởng trong các tháng tiếp theo
Trong phần thảo luận, các chuyên gia và nhà khoa học đánh giá cao báo cáo là nghiên cứu tổng hợp công phu, phân tích tương đối toàn diện tình hình kinh tế - xã hội trong nước và quốc tế, làm rõ cả các tác động tích cực và tiêu cực đến công nghiệp, năng lượng và thương mại Việt Nam. Tuy nhiên, các ý kiến cũng đề nghị nhóm nghiên cứu tiếp tục cập nhật số liệu mới nhất, đồng thời phân tích sâu hơn các tác động cụ thể theo từng lĩnh vực, làm rõ cấu trúc giải pháp theo ba nhóm ngắn hạn, trung hạn và dài hạn để tăng tính khả thi, tổng thể báo cáo nên cô đọng trong khoảng 10 -12 trang.
Kết thúc hội thảo, Viện trưởng Nguyễn Văn Hội trân trọng cảm ơn những đóng góp thiết thực của các chuyên gia, nhà khoa học; đồng thời đề nghị nhóm nghiên cứu tiếp thu, chỉnh sửa và hoàn thiện báo cáo, nhằm nâng cao chất lượng, phục vụ hiệu quả công tác tham mưu và hoạch định chính sách của lãnh đạo Bộ Công Thương.
Ngô Mai Hương
Phòng Thông tin và Truyền thông - VIOIT
Một số hình ảnh tại Hội thảo:
