NGHIÊN CỨU

Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách Công Thương

Trang chủ >> Nghiên cứu

Da giày Việt Nam: Nỗ lực vượt khó, kỳ vọng tăng trưởng

Năm 2020, đại dịch Covid-19 lan rộng đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến kinh tế thế giới cũng như mọi mặt kinh tế - xã hội của đất nước nói chung và hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp. Trong đó, ngành da giày Việt Nam với 90% sản lượng là hàng xuất khẩu đã gặp không ít khó khăn khi các chuỗi cung ứng bị đứt gẫy, nhu cầu hàng hóa sụt giảm, hoạt động xuất khẩu giảm sút. Kim ngạch xuất khẩu mặt hàng giày dép năm 2020 đạt 16,8 tỷ USD, giảm 8,3% so với năm 2019. Mặt hàng túi xách, ví, vali, mũ, ô, dù đạt 3,1 tỷ USD, giảm 16,5%. Tính chung năm 2020, kim ngạch xuất khẩu ngành hàng da giày đạt 19,9 tỷ USD, giảm 9,7% so với năm 2019 và chiếm tỷ trọng 7% tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước.

Về thị trường xuất khẩu: Hoa Kỳ vẫn là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam đối với mặt hàng da giày xuất khẩu. Năm 2020, kim ngạch xuất khẩu giày dép sang Hoa Kỳ đạt 6,3 tỷ USD, giảm 5,2% so với năm 2019 (chiếm tỷ trọng 37,5% tổng kim ngạch xuất khẩu giày dép). Mặt hàng túi xách, ví, vali, mũ, ô, dù đạt 1,27 tỷ USD, giảm 19,6% so với năm 2019. Tính chung kim ngạch xuất khẩu ngành da giày sang thị trường Hoa Kỳ năm 2020 đạt 7,57 tỷ USD, giảm 8% so với năm 2019 và chiếm tỷ trọng 38% toàn ngành.

EU vẫn là thị trường xuất khẩu quan trọng đối với mặt hàng da giày của Việt Nam. Kim ngạch xuất khẩu ngành sang thị trường này năm 2020 đạt 4,52 tỷ USD, giảm 14,1% so với năm 2019, chiếm tỷ trọng 26,9% kim ngạch xuất khẩu toàn ngành. Trong đó, xuất khẩu giày dép đạt 3,8 tỷ USD, giảm 13,7% so với năm 2019; mặt hàng túi xách, ví, vali, mũ, ô, dù đạt 719,5 triệu USD, giảm 16,4% so với năm 2019.

Trung Quốc là điểm sáng trong bối cảnh chung của thị trường xuất khẩu đối với mặt hàng da giày xuất khẩu của Việt Nam. Cụ thể, kim ngạch xuất khẩu giày dép sang thị trường Trung Quốc năm 2020 đạt 2,1 tỷ USD, tăng 16,3% so với năm 2019. Mặt hàng túi xách, ví, vali, mũ, ô, dù đạt 138,8 triệu USD, giảm 12,9% so với năm 2019. Xuất khẩu giày dép sang thị trường Nhật Bản đạt 848,4 triệu USD, giảm 12,8% so với năm 2019 và mặt hàng túi xách, ví, vali, mũ, ô, dù đạt 341,8 triệu USD, tăng 19,0% so với năm 2019.

Thị trường xuất khẩu ngành da giày của Việt Nam năm 2020

Đơn vị tính: tỷ USD

STT

Thị trường

Giày dép

Túi xách, va ly, mũ ô dù

 

 

KNXK năm 2020

Tăng/ giảm so với 2019 (%)

KNXK năm 2020

Tăng/ giảm so với 2019 (%)

1

Hoa Kỳ

6,3

-5,2

1,3

-19,6

2

EU

3,8

-13,7

0,7

-16,4

3

Trung Quốc

2,1

16,3

0,1

-12,9

4

Nhật Bản

0,8

-12,8

0,3

19,0

5

Hàn Quốc

0,5

-9,3

0,1

-12,1

Nguồn: Tính toán theo số liệu của Tổng cục hải quan

 

Về tình hình sản xuất kinh doanh: Cũng như một số ngành hàng khác, ngành da giày trong năm 2020 phải đối mặt với nhiều khó khăn do tác động của dịch Covid-19. Vào đầu năm, tình trạng thiếu nguồn cung nguyên vật liệu sản xuất từ Trung Quốc ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động sản xuất kinh doanh và xuất khẩu của hầu hết các doanh nghiệp trong ngành. Đến quý II/2020, tổng cầu từ các thị trường xuất khẩu lớn của ngành da giày như Mỹ và EU bắt đầu giảm sút nghiêm trọng.

Một số Hiệp định thương mại tự do ký kết trong năm 2020 như EVFTA; Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP); UKVFTA đã và sẽ có hiệu ứng tốt trong hoạt động xuất khẩu da giày những tháng cuối năm. Trong đó, tác động rõ rệt nhất là EVFTA với ưu đãi thuế suất nhập khẩu về 0% đối với một số mặt hàng da giày như giày thể thao, giày vải đang là lợi thế đối với xuất khẩu mặt hàng này của Việt Nam vào thị trường EU. Tuy vậy, trước tác động của xu hướng công nghiệp 4.0 và sự biến động của thương mại thế giới, chủ nghĩa bảo hộ gia tăng, ngành da giày sẽ phải tiếp tục đối mặt với nhiều khó khăn trong hoạt động xuất khẩu của những năm tiếp theo.

Theo các chuyên gia, đánh giá về triển vọng chung của ngành da giày, hiện sản phẩm da giày của Việt Nam đang ở mức trung bình với giá xuất khẩu là 16,64 USD, trong khi giá xuất khẩu trung bình của thế giới là 19,7 USD. Điều này cho thấy sản phẩm giày dép của Việt Nam đạt mức trung bình của thế giới và có giá trị khá cao so với các mặt hàng khác. Đồng thời, do tác động của dịch Covid-19, những chuỗi cung ứng mới đang được xác lập lại, đây chính là cơ hội để các doanh nghiệp da giày Việt tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Năm 2021 cũng là năm được các doanh nghiệp da giày k vng sẽ c sự tăng trưởng mạnh về đơn hàng  kim ngạch xuất khẩu vì Việt Nam đang c lợi thế về phục hồi sản xuất sau Covid-19 so với các nước khác. Bên cạnh đó, khối doanh nghiệp FDI tiếp tục đầu tư mới và mở rộng sản xuất, sẽ giúp ngành da giày duy trì tăng trưởng xuất khẩu. Các Hiệp định thương mại tự do như: Hiệp định CPTPP, Hiệp định EVFTA, UKVFTA và Hiệp định RCEP được ký kết và có hiệu lực, đặc biệt là Hiệp định thương mại tự do với Anh vừa kết thúc đàm phán và dự kiến sẽ đi vào thực thi trong năm 2021 sẽ là động lực lớn cho tăng trưởng của ngành da, giày, túi xách trong thời gian tới.

Theo báo cáo của Bộ Công Thương, ngành da giày trong quý I năm 2021 đã có nhiều tín hiệu khởi sắc hơn so với cùng kỳ năm 2020. Dù dịch bệnh vẫn còn, tuy nhiên đến thời điểm hiện nay các doanh nghiệp đã tìm ra được hướng đi phù hợp, thị trường da giày thế giới đã dần sôi động trở lại. Việc các nước liên tục đưa vaccine phòng Covid-19 vào tiêm cho người dân cũng đã tăng niềm tin, góp phần thúc đẩy nhu cầu tiêu dùng, trong đó có tiêu dùng da giày tăng trở lại. Tuy số lượng và đơn giá sản phẩm chưa tăng trở lại bằng ngưỡng năm 2019, nhưng tín hiệu thị trường đã dần hồi phục. Kim ngạch xuất khẩu giầy, dép các loại trong quý 1 năm 2021 ước đạt 4,74 tỷ USD, tăng 13,5% so với cùng kỳ năm 2020. Mục tiêu của ngành đưa ra trong năm 2021 là kim ngạch xuất khẩu đạt trên 20 tỷ USD để bù đắp cho những thiệt hại trong năm 2020. Chính vì vậy, trong bối cảnh dịch bệnh Covid-19 vẫn còn diễn biến phức tạp trên thế giới, các doanh nghiệp ngành da giày cần tận dụng cơ hội, nâng cao năng lực sản xuất, đón đầu xu hướng dịch chuyển sản xuất ra khỏi Trung Quốc sang các nước khác, trong đó có Việt Nam. Bởi theo ước tính, chỉ cần khoảng 5-10% đơn hàng tại Trung Quốc dịch chuyển sang Việt Nam thì trong vòng 3-4 năm tới ngành da giày - túi xách Việt Nam có thể đạt được 30-40 tỷ USD. Ngành da giày cần kiên định chiến lược chủ lực tập trung cho xuất khẩu, tham gia mạnh vào chuỗi giá trị. Từ đại dịch Covid-19 cho thấy đứt gãy chuỗi cung ứng gây ảnh hưởng cực kỳ nghiệm trọng tới sản xuất, buộc toàn ngành phải nhìn nhận lại chiến lược. Do đó, nếu phụ thuộc quá nhiều vào nhập khẩu nguyên phụ liệu, khi xảy ra vẫn đề chuỗi cung ứng, doanh nghiệp sẽ rất bị động.

Chính vì vậy, thời gian sắp tới là cơ hội rất tốt để toàn ngành và Chính phủ thiết lập lại chính sách mạnh hơn cho phát triển công nghiệp hỗ trợ. Đây cũng là cơ hội để Việt Nam phát triển sản xuất nguyên phụ liệu trong nước. Bên cạnh đó, ngành cần đổi mới, nâng cao hiệu quả quản trị doanh nghiệp trong tình hình mới, tăng cường chuyển đổi số trong quản lý, vận hành doanh nghiệp. 

Phát triển, mở rộng ngành sản xuất nguyên liệu, tăng tỷ lệ giá trị gia tăng, chủ động hơn trong chuỗi cung ứng, đáp ứng yêu cầu quy tắc xuất xứ. Đặc biệt, ngành da giày cần quan tâm tới vấn đề phát triển bền vững bởi trong các FTA thế hệ mới đều có đề cập tới các nội dung về phát triển bền vững. Điều này buộc tất cả các doanh nghiệp phải quan tâm đến vấn đề về môi trường, lao động.

Với những cơ hội mới trong khó khăn cùng sự đổi mới trong sản xuất, ngành da giày Việt Nam đang kỳ vọng vào sự tăng trưởng trở lại, từng bước xóa bỏ rào cản kỹ thuật và tiến sâu, rộng hơn vào thị trường thế giới trong thời gian tới./.

Theo: Báo cáo xuất nhập khẩu Việt Nam năm 2020

Vũ Huy Hùng

Phòng Thông tin, Thư viện và Xúc tiến Thương mại- VIOIT.

 

BÀI VIẾT KHÁC